Raydium CLMM

J Tools’ta Raydium havuzu oluşturma işi LP Oluştur içinde, yani çok DEX’li havuz başlatıcısında olur. Ayrı bir Raydium terminali yok: uygulamadaki Raydium CLMM Oluştur sayfası kısa bir rehberdir ve LP Oluştur’u aç butonu LP Oluştur’u bu rota seçili olarak açar, lansmanı oradan yaparsın. Üç Raydium rotası canlı: Concentrated Liquidity (CLMM, bu sayfanın anlattığı rota), Standard AMM (CPMM, tam aralık, Token-2022 uyumlu) ve yapıştırdığın ya da aracın oluşturduğu bir OpenBook market’ine bağlanan Legacy AMM V4.

CLMM pozisyonu yoğunlaştırılmıştır. Token çiftini seçer, başlangıç fiyatını belirleyen yatırma miktarlarını girer, bir fee tier ve sermayenin çalışmasını istediğin fiyat bandını seçer, sonra imzalarsın. Pozisyon, kaydedebileceğin bir Pool ID ile birlikte NFT olarak geri döner ve piyasa fiyatı seçtiğin aralığın içinde kaldığı sürece swap ücreti kazanır.

Nedir

#nedir

Bir CLMM (yoğunlaştırılmış likidite piyasa yapıcısı) pozisyonu, tüm fiyat eğrisi boyunca değil belirli bir fiyat aralığının içine yerleştirdiğin likiditedir. Klasik bir AMM’de yatırdığın para sıfırdan sonsuza kadar ince ince yayılır, yani büyük kısmı güncel fiyattan uzakta durur ve nadiren takasa girer. Raydium’un CLMM’i ise aynı sermayeyi fiyatın etrafındaki dar bir banda, yani gerçek işlemlerin neredeyse tamamının olduğu yere toplamana izin verir.

Bu araç o pozisyonu senin için kurar ve gönderir. Base ve quote token’ları, iki yatırma miktarını (oranları başlangıç fiyatıdır), bir fee tier’ı ve bir alt ile üst fiyatı ayarlarsın. İmzaladığında Raydium, payını temsil eden bir Pozisyon NFT’si basar. O NFT senin makbuzundur: ne kadar likidite koyduğunu, kapsadığı aralığı ve biriktirdiği ücretleri takip eder.

Nasıl çalışır

#nasil-calisir

Yoğunlaştırılmış bir likidite havuzu, tüm fiyat çizgisini tick adı verilen ayrık adımlara böler. Bir pozisyon açtığında aslında iki tick seçersin (bir alt, bir üst) ve iki token’ı yatırarak likiditeyi yalnızca bu iki nokta arasında sağlarsın. Sermayen tüm eğriye yayılmaz; o dilime sıkıştırılır.

Piyasa fiyatı aralığının içinde durduğu sürece likiditen aktiftir. Trader’lar onu kullanarak takas yapar ve dilimine değen her işlemden havuzun swap ücretini toplarsın. Paran toplu durduğu için güncel fiyattaki aktif likidite içindeki payın daha büyük olur, bu yüzden aynı yatırımın tam aralıklı bir havuzda kazanacağından daha büyük bir ücret payı alırsın.

Yatırdığın iki token’ın oranı, güncel fiyatın bandının neresinde durduğuna göre belirlenir. Fiyat ortadaysa ikisinden dengeli bir karışım yatırırsın. Fiyat alt sınıra yakınsa pozisyon Token A’ya ağırlık verir; üst sınıra yakınsa Token B’ye. İşlemler fiyatı aralığının içinde yukarı aşağı ittikçe havuz iki token’ın arasında otomatik olarak takas yapar; geçici kayıp (impermanent loss) da buradan gelir. Fiyat aralığından tamamen çıktığında pozisyon bütünüyle tek token’a dönüşür ve fiyat geri gelene kadar ücret kazanmayı durdurur.

Seçtiğin fee tier, havuzun aldığı swap ücretidir, %0.01’den %4’e kadar. Düşük tier’lar stabil çiftlerde daha fazla hacim çeker; yüksek tier’lar ise ince ya da hızlı hareket eden çiftlerin oynaklığını telafi eder.

Pozisyonun, cüzdanına basılan Pozisyon NFT’si tarafından tutulur. O NFT, sonradan ücret toplarken, likidite eklerken ya da pozisyonu kapatırken sahipliği kanıtlar; NFT’yi transfer etmek pozisyonu da onunla birlikte transfer eder. Aralık pozisyonun ömrü boyunca sabittir: bandı taşımak için pozisyonu kapatıp yenisini açarsın, ama mevcut aralığın içine likidite eklemeye devam edebilirsin. Platform ücreti düz bir SOL transferidir ve diğer tüm maliyetlerle birlikte imzadan önce kalem kalem gösterilir.

Adım adım

Bağlan ve token çiftini ayarla
Yatırma miktarlarını gir
Başlangıç fiyatını kontrol et
Bir fee tier seç
Fiyat aralığını ayarla
Önizlemeyi ve ücreti incele
Pozisyonu oluştur ve ID'leri kaydet

Nasıl çalışır

CLMM pozisyonun kurulur cüzdanın birkaç kez açılabilir

Havuz, fiyatın ve fee tier'ınla oluşturulur CLMM pool
Aralık, alt ve üst tick olarak sabitlenir tick range
İki token yatırılır, oranı fiyat belirler Token A + B
Pozisyon NFT'si cüzdanına mint edilir Position NFT
Platform ücreti düz bir SOL transferidir 0.15 SOL
Aralık içinde takas ücreti kazanırsın in range
Aralık dışında tek token kalır, ücret yok out of range

Canlı, pool ID'yi ve pozisyon NFT mint'ini kaydet mainnet

daireler: Adım adım adımları, kareler: Nasıl çalışır adımları

Ne zaman kullanılır

#ne-zaman-kullanilir

Likiditeni tüm eğriye yaymak yerine bir fiyat bandının içine odaklamak istiyorsun; fiyat aralıkta kaldığı sürece her dolar daha fazla ücret kazanır.
Raydium’da bir token çifti yönetiyorsun ve standart bir AMM’den daha dar, daha sermaye verimli bir havuz istiyorsun.
Likiditeyi aktif yönetiyorsun ve pozisyonu izlemeye, fiyat bir kenara kaydığında yeniden dengelemeye razısın.
Aralığı, fee tier’ı ve miktarları Raydium arayüzünü baştan sona dolaşmak yerine tek ekranda ayarlamayı tercih ediyorsun.

Daha basit, tam aralıklı bir havuz ya da başka bir DEX istiyorsan LP Oluştur aracını kullan. Hâlihazırda var olan bir havuza ekleme ya da çekme yapmak için Likidite Ekle veya Çıkar aracını kullan. Yoğunlaştırılmış likiditenin ve fee tier’ların daha geniş AMM tablosuna nasıl oturduğunu görmek için DEX’ler ve likidite sayfasına bak.

Başlamadan önce

#baslamadan-once

Bağlı bir cüzdan (nasıl bağlanır). Sayfa, pozisyonu oluşturmadan önce bağlanmanı ister.
Platform ücreti, hesap rent’i ve Solana ağ ücreti için yeterli SOL.
Çiftinin iki mint’i, base ve quote. Her birini token seçiciden seçebilir ya da mint adresini yapıştırabilirsin.
Başlangıç fiyatın ve istediğin alt ile üst sınırlar hakkında net bir fikir, çünkü aralığın bu fiyatı içermesi gerekir.
Cüzdanda her iki token de, aşağı yukarı aralığının gerektirdiği oranda. Dengeli bir aralık her iki tarafı da ister; tek bir sınıra yakın bir aralık tek token’a yaslanır.

Adım adım

#adim-adim

Bağlan ve token çiftini ayarla

LP Oluştur’u aç ve sayfanın üstünden cüzdanını bağla. DEX seçicisinin Raydium grubunda Concentrated Liquidity’yi seç. Sonra token seçiciyle base ve quote mint’leri ayarla. Quote ön ayarları SOL, USDC, USDT, BONK, JTO ve RAY’dir, herhangi bir mint yapıştırılabilir ve iki taraf aynı token olamaz.
Yatırma miktarlarını gir

Base Miktarı ve Quote Miktarı’nı ayarla. İkisi de sıfırın üstünde olmalı. Pozisyon base miktarından boyutlandırılır; fiyat ve aralık gerektirdiğinde quote tarafı yazdığından %5’e kadar fazlasını kullanabilir.
Başlangıç fiyatını kontrol et

Başlangıç fiyatı iki miktarından, base token başına quote token olarak gelir. Çift zaten işlem görüyorsa Piyasa Fiyatını Kullan zincir üstü bir tahmin doldurur; Gelişmiş mod sayıyı elle girmene izin verir. Piyasadan uzak bir fiyat, havuz açıldığı anda arbitraja davetiye çıkarır.
Bir fee tier seç

Dokuz swap ücreti tier’ından birini seç: %0.01, %0.02, %0.03, %0.04, %0.05, %0.25, %1, %2 ya da %4. Basit mod algıladığı çift için birini seçer; Gelişmiş mod seçimi sana bırakır. Düşük tier’lar stabil çiftlere, yüksek tier’lar dalgalı ya da ince işlem gören çiftlere uyar. Sayfa bu çift ve tier’ı zincirde kontrol eder; fonlanmış bir havuz zaten varsa Oluştur’u pasif yapar ve bunu söyler.
Fiyat aralığını ayarla

Aralığı Tam Aralık, Dengeli ±%20 ya da Dar ±%5 ön ayarıyla doldur ya da Gelişmiş modda tam min ve max fiyatları yaz. Min 0’ın üstünde, max de min’in üstünde olmalı. Sayfa aralığın başlangıç fiyatını içerip içermediğini kontrol etmez; pozisyonun baştan kazanmasını istiyorsan içerdiğinden emin ol.
Önizlemeyi ve ücreti incele

Canlı Önizleme rotayı, çifti, miktarları, başlangıç fiyatını, fee tier’ı ve min, güncel ve max fiyatı işaretleyen bir aralık çubuğunu gösterir. İmza Öncesi Toplam Maliyet kartı platform ücretini, DEX protokol ücretini, tahmini hesap rent’ini, tahmini ağ ücretini ve toplamı listeler. Aralığın ne kadar dar olduğunu bilmek için imzalamadan önce aralık çubuğunu kontrol et.
Pozisyonu oluştur ve ID’leri kaydet

Concentrated Liquidity için LP Oluştur’a bas. Uygulama en fazla üç cüzdan onayı olacağını söyler: havuz, havuz işlemine sığmadıysa platform ücreti, sonra pozisyon. Bir adım yarıda kalırsa Oluştur’a tekrar basmak havuzu ikinci kez kurmak yerine boş havuzdan devam eder. Onaylandığında sonuçtaki Pool ID’yi ve LP Mint’i (pozisyon NFT mint’in) kaydet ve Solscan’de aç. Uygulama pozisyonu bu tarayıcıda Havuzlarım listesinde de tutar.

LP Oluştur’da Raydium CLMM rotasını aç →

Seçenekler, açıklamalı

#secenekler-aciklamali

Base mint: Çiftin ilk token’ı. Seçiciden seç ya da mint’i yapıştır. Aynı mint’i iki kez seçmeni önlemek için quote token onun listesinden çıkarılır.
Quote mint: Çiftin ikinci token’ı, aynı şekilde ayarlanır. Varsayılan SOL’dur; USDC, USDT, BONK, JTO ve RAY ön ayarlıdır.
Başlangıç fiyatı: Açılış fiyatı, base token başına quote token olarak. Gelişmiş modda elle girmediysen iki miktarından türetilir. Sıfırın üstünde olmalı.
Price Range Min: Fiyat aralığının dibi. 0’ın üstünde olmalı. Fiyatın ne kadar altındaysa, pozisyon aşağı yönde aralık dışına çıkmadan önce o kadar çok hareket alanı olur.
Price Range Max: Fiyat aralığının tepesi. Min’in üstünde olmalı. Önizlemedeki aralık çubuğu bandın fiyat etrafında ne kadar geniş olduğunu gösterir.
Fee tier: Havuzun swap ücreti seviyesi: %0.01, %0.02, %0.03, %0.04, %0.05, %0.25, %1, %2 ya da %4. Basit mod algıladığı çift için seçer. Çiftin oynaklığına göre eşle: %0.01 stabil çiftlere, %0.05 blue-chip çiftlere, %0.25 dalgalı orta ölçekli çiftlere, %1 ve üstü ince ya da hızlı hareket eden çiftlere uyar. Her tier Raydium’un havuz yapılandırmalarından birine eşlenir; bir tier’ın canlı yapılandırması yoksa çalışma durur ve başka bir tier seçmeni ister.
Base miktarı: Base token’ından ne kadar yatırdığın. Sıfırın üstünde olmalı. Pozisyon bu miktardan boyutlandırılır.
Quote miktarı: Quote token’ından ne kadar yatırmayı beklediğin. Sıfırın üstünde olmalı; pozisyon bunun %5’e kadar fazlasını kullanabilir.

Ücretler ve maliyetler

#ucretler-ve-maliyetler

Şu anki platform ücreti: yoğunlaştırılmış CLMM rotası için 0.15 SOL. Raydium’un tam aralıklı Standard AMM rotası 0.1 SOL, Legacy AMM V4 rotası 0.12 SOL tutar. Her tutar uygulamada rota başına sabittir ve LP Oluştur imzadan önce maliyet dökümünde geçerli olanı gösterir.

Maliyet	Tutar
J Tools platform ücreti	CLMM rotasında 0.15 SOL (Standard AMM 0.1 SOL, Legacy V4 0.12 SOL)
Solana ağ ücreti	validator’lara ödenen küçük bir tutar, artı yeni zincir hesapları için rent

LP Oluştur bu rota için bir DEX protokol ücreti göstermez. Havuz ve pozisyon hesapları için yaklaşık 0.061 SOL hesap rent’i tahmin eder; buna her işlem için standart Solana ağ ücreti (bir sentin küçük bir kesri) eklenir. Bu maliyetlerin hiçbiri yatırdığın likiditeden çıkmaz.

Sık hatalar ve sorun giderme

#sik-hatalar-ve-sorun-giderme

Fiyat aralığı geçersiz. Min 0’ın üstünde, max de min’in üstünde olmalı, yoksa Oluştur pasif kalır. Tick matematiğinin gösteremediği fiyatlar ve iki ucu aynı tick’e yuvarlanacak kadar dar bir aralık, çalışmayı pozisyondan önce durdurur; mesaj güncel fiyata daha yakın değerler kullanmanı ya da aralığı genişletmeni söyler.
Oluştur pasif kalıyor. Oluştur için base mint, iki miktar ve geçerli bir aralık gerekir. Sayfa bu çift ve fee tier için fonlanmış bir CLMM havuzu bulduğunda da pasif kalır: o havuza Likidite Ekle / Çıkar ile ekle ya da başka bir fee tier seç.
Pozisyon aralık dışı görünüyor. Bu bir hata değil. Piyasa fiyatının üst sınırının üstüne ya da alt sınırının altına geçtiği, pozisyonun ücret kazanmayı durdurup tek bir token’a dönüştüğü anlamına gelir. Fiyat banda geri dönerse kazanmaya devam eder, ya da kapatıp yeni sınırlarla yeniden açabilirsin.
Geçici kayıp beklenenden kötü. Dar bir CLMM aralığı hem ücret gelirini hem de sapma kaybını büyütür. Fiyat aralığının aleyhine sert salınırsa havuzun içindeki dengeleme seni başladığından daha fazla zayıf token’la bırakabilir. Dar aralıklar aralıktayken daha çok kazandırır ama fiyat çıktığında geçici kaybı daha sert hissettirir.

Tam listeyi ve her kodun ne anlama geldiğini görmek için Hata kodları referansı sayfasına bak.

Gelişmiş ipuçları

#gelismis-ipuclari

Aralığı ortala ya da bilinçli kaydır. Aralığı güncel fiyata ortalamak dengeli, iki token’lı bir yatırım verir. Bandı fiyatın üstüne ya da altına kaydırmak, likiditeyi çoğunlukla tek token’da sağlamana izin verir; yönlü bir görüşün varsa ya da bir tarafı biriktirmek istiyorsan bu işe yarar.
Fee tier likiditesini izle. Bir çiftin farklı fee tier’larda birkaç havuzu olabilir. Gerçek hacmin zaten bulunduğu tier’a katılmak, genelde farklı bir tier’da ince bir havuz açmaktan daha fazla kazandırır. Karar vermeden önce işlemin gerçekte nerede olduğunu kontrol et.

İlgili araçlar

#ilgili-araclar