> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://docs.j.tools/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://docs.j.tools/tr/baslarken/glossary.md).

# Sözlük

J Tools ve Solana terimleri için hızlı başvuru.

{% hint style="info" %}
Solana'da yeni misin? Önce [Hızlı başlangıç](/tr/baslarken/quick-start.md) sayfasını oku, sonra bir terim kafanı karıştırdıkça buraya dön.
{% endhint %}

## Solana temelleri

Her işlemin dayandığı birimler, ücretler ve mekanikler.

| Terim                         | Anlamı                                                                                                                                                                                                                                                                        |
| ----------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **SOL**                       | Solana ağının yerel para birimi. Ağ ücretlerini bununla ödersin ve J Tools üzerindeki çoğu havuz tokenları bununla eşler.                                                                                                                                                     |
| **Lamport**                   | SOL'un en küçük birimi. 1 SOL = 1.000.000.000 lamport. Ağ ücretleri, rent ve bahşişler hep lamport cinsinden sayılır.                                                                                                                                                         |
| **Mainnet**                   | Gerçek değerin hareket ettiği canlı Solana ağı. J Tools mainnet üzerinde çalışır, yani her işlem gerçek bir transaction imzalar.                                                                                                                                              |
| **RPC**                       | Cüzdanının ve araçların zincir durumunu okumak ve ağa transaction göndermek için kullandığı bağlantı. J Tools bunu kendi sağlayıcıları üzerinden, otomatik failover ile yönlendirir.                                                                                          |
| **Transaction imzası (txid)** | Onaylanmış bir transaction'ın benzersiz kimliği. Bir blok gezgicisine yapıştırınca zincir üzerinde tam olarak ne olduğunu görürsün.                                                                                                                                           |
| **Compute units**             | Bir transaction'ın kullanmasına izin verilen iş bütçesi. Priority fee compute unit başına fiyatlanır, bu yüzden ağır bir transaction'ı yoğunlukta geçirmek daha pahalıya gelir.                                                                                               |
| **Simülasyon (dry-run)**      | Bir transaction'ı göndermeden mevcut zincir durumuna karşı çalıştıran bir test geçişi. Herhangi bir ücret harcamadan hataları yakalar ve birçok araç bir Simulate butonu sunar.                                                                                               |
| **Rent**                      | Bir Solana hesabının zincir üzerinde canlı kalması için tutması gereken minimum lamport (rent muafiyeti alt sınırı). Boş bir token hesabını kapatmak bu rent'i geri alır; ücretsiz [Close Account](/tr/araclar/utilities/close-account.md) aracının yaptığı tam olarak budur. |
| **Ağ ücreti (gas)**           | Solana'nın bir transaction'ı işlemek için aldığı ücret. Cüzdanından çıkar ama hiçbir zaman platform geliri sayılmaz.                                                                                                                                                          |
| **Platform ücreti**           | J Tools'un bir aracı kullanmak için aldığı ücret, platform cüzdanına ödenir. Affiliate programının pay aldığı kalem budur. Uygulama içindeki ücret özetine ya da [Ücret tablosu](/tr/referans/fee-schedule.md) sayfasına bak.                                                 |
| **Priority fee**              | Compute unit başına ödenen ekstra mikro-lamport; bir transaction'ı yoğunluk sırasında diğerlerinin önüne geçirmek için kullanılır. J Tools bunu otomatik tahmin edebilir.                                                                                                     |
| **Blockhash**                 | Bir transaction'ın taze olduğunu kanıtlamak için içine kattığı yeni bir blok referansı. Kısa bir süre (yaklaşık 150 blok) geçerli kalır, sonra sona erer; süresi dolmuş bir blockhash sadece tekrar imzalayıp gönderdiğin anlamına gelir.                                     |
| **Onay (confirmation)**       | Bir transaction'ın ne kadar yerleştiğini gösterir: önce `processed`, sonra `confirmed`, sonra `finalized`. Çoğu araç işlemi tamamlandı olarak bildirmeden önce onayı bekler.                                                                                                  |
| **Slippage**                  | Bir swap'ta beklediğin fiyatla gerçekte aldığın fiyat arasındaki fark. Slippage ayarı, işlem başarısız olmadan önce kabul edeceğin oynamayı sınırlar.                                                                                                                         |

{% hint style="warning" %}
**Ağ ücreti ve platform ücreti iki ayrı kalemdir.** Tam döküm, onaylamadan önce aracın ücret kartında görünür. Her zaman oku. [Ücret tablosu](/tr/referans/fee-schedule.md) sayfasına bak.
{% endhint %}

## Tokenlar ve yetkiler

Bir token nedir ve onu kontrol eden anahtarlar nelerdir.

| Terim                              | Anlamı                                                                                                                                                                                                      |
| ---------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **SPL token**                      | Solana Program Library üzerine kurulu, standart bir değiştirilebilir token. Bunları [Token Creator](/tr/araclar/launch/token-creator.md) mint eder.                                                         |
| **Token-2022**                     | Solana'nın daha yeni token programı. Transfer fee (token vergisi) ve gizli transfer gibi özellikler ekler. Bazı LP mintleri Token-2022'dir ve basit tarayıcılar bunları yanlış okuyabilir.                  |
| **Metadata**                       | Bir tokenın adı, sembolü ve görseli. Ayrı bir hesapta durur ve token immutable yapılana kadar update authority tarafından düzenlenebilir.                                                                   |
| **Decimals**                       | Bir tokenın kaç ondalık basamağa bölündüğü. 6 decimals'lı bir token 0.000001'e kadar tutulabilir ve [Token Creator](/tr/araclar/launch/token-creator.md) bunu mint anında ayarlar.                          |
| **Supply**                         | Var olan toplam token sayısı. Yeni supply yalnızca bir mint authority hâlâ varken ortaya çıkabilir, bu yüzden onu iptal etmek supply'ı kalıcı olarak sabitler.                                              |
| **Mint adresi vs token hesabı**    | Mint adresi tokenın kalıcı zincir üzeri kimliğidir, her token için bir tane. Token hesabı ise tek bir cüzdanın o mintten bakiyesini tuttuğu yerdir, yani bir mintin birçok token hesabı vardır.             |
| **Holder**                         | Belirli bir tokenın bakiyesine sahip olan bir cüzdan. Bir snapshot, airdrop ve ödüller için holder listesini belirli bir andaki haliyle kaydeder.                                                           |
| **Mint authority**                 | Bir tokenın yeni supply'ını oluşturmaya izinli anahtar. Onu [Revoke Mint](/tr/araclar/secure/revoke-mint.md) ile kaldırmak supply'ı kalıcı olarak kilitler.                                                 |
| **Freeze authority**               | Holder hesaplarını dondurup çözmeye izinli anahtar. [Revoke Freeze](/tr/araclar/secure/revoke-freeze.md) onu kaldırır, böylece bakiyeler serbestçe hareket edebilir.                                        |
| **Update authority**               | Bir tokenın metadata'sını (ad, sembol, görsel) düzenlemeye izinli anahtar. [Make Immutable](/tr/araclar/secure/make-immutable.md) diğer ikisiyle birlikte onu da kaldırır, sonrasında hiçbir şey değişemez. |
| **Immutable**                      | Onu değiştirebilecek hiçbir yetkisi kalmamış token. Supply sabittir, hiçbir hesap dondurulamaz ve metadata kilitlidir. Alıcılar bunu arar.                                                                  |
| **Vanity adres**                   | Bilerek ürettiğin, özel bir önek veya sonek taşıyan bir mint ya da cüzdan adresi, örneğin ticker'ınla biten bir tane.                                                                                       |
| **WSOL (wrapped SOL)**             | Havuzlarda işlem görebilsin diye bir SPL token hesabı içinde tutulan SOL. Ücretsiz [WSOL Wrapper](/tr/araclar/utilities/wsol-wrapper.md) SOL'u WSOL'a sarar ve geri çözer.                                  |
| **ATA (associated token account)** | Bir cüzdanın belirli bir mint için tuttuğu standart token hesabı. Boş olanlar rent'lerini geri almak için kapatılabilir.                                                                                    |
| **Snapshot**                       | Bir tokenı belirli bir anda kimlerin tuttuğunu gösteren kaydedilmiş liste; airdrop ve ödül dağıtımları için kullanılır.                                                                                     |

## Alım-satım, likidite ve yönlendirme

Swap'ları ve havuzları çalıştıran parçalar.

| Terim                                         | Anlamı                                                                                                                                                                                                                                                                           |
| --------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **DEX**                                       | Tokenların bir şirket üzerinden değil, zincir üzerinde işlem gördüğü merkeziyetsiz borsa. J Tools, Raydium (V4, CPMM ve CLMM), Meteora, Orca (Whirlpool) ve PumpSwap ile çalışır. Pump.fun bir bonding-curve launchpad'dir, havuz DEX'i değil, bu yüzden bu listeden ayrı durur. |
| **AMM**                                       | Otomatik piyasa yapıcı. Bir emir defteri yerine, iki tokendan oluşan bir havuz, insanlar ona karşı işlem yaptıkça fiyatı bir formülle belirler.                                                                                                                                  |
| **LP (likidite havuzu)**                      | Bir AMM'in karşısında işlem yaptığı, iki tokenın eşlenmiş rezervi. Birine likidite eklemek başkalarının tokenını alıp satmasını sağlar. [Create LP](/tr/araclar/liquidity/create-lp.md) sayfasına bak.                                                                           |
| **CLMM**                                      | Yoğunlaştırılmış likidite piyasa yapıcısı. Likiditenin tüm fiyatlara eşit yayılmak yerine seçilen bir fiyat aralığında durduğu bir havuz türü (örneğin Raydium'unki).                                                                                                            |
| **Bonding curve**                             | Yeni bir tokenın gerçek bir DEX havuzuna mezun olmadan önce işlem gördüğü algoritmik fiyat eğrisi. Pump.fun bir bonding-curve launchpad'idir, yani tokenları burada başlar.                                                                                                      |
| **PumpSwap**                                  | Pump.fun tokenlarının bonding curve'den mezun olduktan sonra indiği DEX. LP mintlerinin bazıları Token-2022'dir.                                                                                                                                                                 |
| **Maker bot**                                 | Bir tokenın grafiğini hareketli ve maker sayısını yüksek tutmak için sürekli küçük işlemler yapan bir araç. Senin fonladığın kendi cüzdanlarından çalışır, asla platformun sakladığı bir bakiyeden değil.                                                                        |
| **Havuz ücret kademesi**                      | Bir havuzun her swap'tan aldığı pay, havuz oluşturulurken belirlenir. Daha yüksek bir kademe likidite sağlayıcılara işlem başına daha çok kazandırır ama havuzu işlem yapanlar için daha az çekici hale getirebilir.                                                             |
| **Fiyat aralığı (yoğunlaştırılmış likidite)** | Bir CLMM havuzunda, likiditenin gerçekten çalıştığı fiyat bandı. Dolar başına daha çok ücret kazanmak için dar, fiyat kaydıkça kazanmaya devam etmek için geniş ayarla.                                                                                                          |
| **Mezun olma / migrate (Pump.fun)**           | Bir Pump.fun tokenının bonding curve'ünde gerçek bir DEX havuzuna geçecek kadar satış yaptığı an. Mezun olduktan sonra eğri yerine PumpSwap'ta işlem görür.                                                                                                                      |
| **Relay transfer**                            | Zincir üzerindeki izi kırmak için fonları ara cüzdanlardan geçiren bir gizlilik sıçraması. Basic, birkaç sıçramada 1'e 1 çalışır; Deep ise daha fazla sıçramada çoktan çoğa çalışır. [Relay Transfer](/tr/araclar/wallets/relay-transfer.md) sayfasına bak.                      |

## Bundle'lar ve güvenilirlik

J Tools transaction'ları nasıl birlikte yerleştirir ve bir sağlayıcı gözünü kırptığında nasıl ayakta kalır.

| Terim                    | Anlamı                                                                                                                                                                    |
| ------------------------ | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Bundle (Jito bundle)** | Aynı blokta atomik olarak, hep ya da hiç şeklinde yerleşsinler diye birlikte gönderilen bir transaction grubu. Bundled Buy/Sell ve LP Create & Buy gibi araçlar kullanır. |
| **Jito**                 | Bundle'ları kabul eden ücretsiz kamuya açık altyapı olan Jito Block Engine. Ana RPC sağlayıcıları çökse bile çalışmaya devam eder.                                        |
| **Jito tip**             | Bir bundle'ı hızlıca yerleştirmek için ödenen lamport bahşişi. J Tools bunu mevcut tip tabanından otomatik boyutlandırır.                                                 |
| **Circuit breaker**      | Başarısız olan bir RPC uç noktasını kısa bir soğuma süresine alan ve trafiği sağlıklı bir sağlayıcıya yönlendiren bir sağlık koruması.                                    |
| **Slug**                 | Bir aracın tek kanonik kimliği; sayfa URL'sinde, config'inde ve ücret kaydında aynıdır. Platformun her parçası bir araca bununla atıfta bulunur.                          |
| **Hata kodu**            | Bir API yanıtında neyin ters gittiğini adlandıran kısa metin, örneğin `RATE_LIMITED`. Tam liste [Hata kodları referansı](/tr/referans/error-codes.md) sayfasındadır.      |

{% hint style="success" %}
Her imza senin cüzdanında, senin tarayıcında gerçekleşir. J Tools anahtarlarını asla tutmaz, bu yüzden bu mekaniklerin hiçbiri private key teslim etmeyi gerektirmez.
{% endhint %}

## J Tools terimleri

Platformun nasıl kurulduğuna ve düzenlendiğine özgü birkaç kelime.

| Terim              | Anlamı                                                                                                                                                                                         |
| ------------------ | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Ücret kartı**    | Her araçta, onaylamadan önce platform ücretini ve ağ ücretini gösteren özet paneli. İki kalem ayrı olduğu için her seferinde oku. [Ücret tablosu](/tr/referans/fee-schedule.md) sayfasına bak. |
| **Token selector** | Bir token seçmen gerektiğinde her aracın kullandığı ortak seçici. Bir mint adresi yapıştırabilir ya da cüzdanının zaten tuttuğu tokenlardan seçebilirsin.                                      |
| **Activity Log**   | Uygulamanın altına sabitlenmiş, her aracın ne yaptığını bir gezgicide açabileceğin imzalarla kaydeden şerit.                                                                                   |
| **Wallet adapter** | J Tools ve cüzdanın (Phantom, Solflare ve diğerleri) arasındaki köprü. Uygulamanın cüzdanından imza istemesini sağlayan şey budur, anahtarlar ise cüzdanın içinde kalır.                       |

## Okumaya devam et

<table data-view="cards"><thead><tr><th></th><th></th><th data-hidden data-card-target data-type="content-ref"></th></tr></thead><tbody><tr><td><strong>Hızlı başlangıç</strong></td><td>Bağlı bir cüzdandan ilk tokenına kadar git.</td><td><a href="/pages/O3lxntV54zhnBk9DCDHV">/pages/O3lxntV54zhnBk9DCDHV</a></td></tr><tr><td><strong>Ücret tablosu</strong></td><td>Platform ücretleri ve ağ ücretleri nasıl çalışır.</td><td><a href="/pages/5rcjkISzsbMfMOKjvvbq">/pages/5rcjkISzsbMfMOKjvvbq</a></td></tr><tr><td><strong>Hata kodları</strong></td><td>Her hata mesajının anlamı ve nasıl çözüleceği.</td><td><a href="/pages/XhEqH3Iq2TB5DZe5S327">/pages/XhEqH3Iq2TB5DZe5S327</a></td></tr></tbody></table>


---

# Agent Instructions
This documentation is published with GitBook. GitBook is the documentation platform designed so that both humans and AI agents can read, navigate, and reason over technical content effectively. Learn more at gitbook.com.

## Querying This Documentation
If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter, and the optional `goal` query parameter:

```
GET https://docs.j.tools/tr/baslarken/glossary.md?ask=<question>&goal=<endgoal>
```

`ask` is the immediate question: it should be specific, self-contained, and written in natural language.
`goal` is optional and describes the broader end goal you are ultimately trying to accomplish on behalf of the user. GitBook uses it to tailor the answer towards what is most useful for that goal.

The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.